Giữa nhịp sống hiện đại, nhà gỗ xưa vẫn là không gian thờ cúng và sum họp quen thuộc của nhiều gia chủ Việt. Nhờ hệ cột kèo chắc chắn, mái ngói dốc và hoa văn chạm khắc tinh tế, loại hình nhà ở này vừa bền vững vừa giữ trọn giá trị văn hóa truyền thống. Bài viết giúp quý gia chủ hiểu rõ khái niệm, đặc trưng kiến trúc và tham khảo các mẫu nhà gỗ 3 gian, 5 gian đang được ưa chuộng hiện nay.
Định nghĩa về nhà gỗ xưa
Nhà gỗ xưa, hay thường được gọi là nhà gỗ cổ truyền, là loại hình kiến trúc độc đáo xuất hiện chủ yếu ở vùng đồng bằng Bắc Bộ. Đây là những công trình được làm hoàn toàn từ gỗ tự nhiên, phổ biến nhất là gỗ lim, gỗ mít hoặc gỗ xoan.
Điểm đặc biệt của loại hình này là hệ thống khung xương vững chắc được liên kết bằng mộng gỗ tinh xảo mà không dùng đến đinh kim loại. Các công trình này thường mang đậm dấu ấn của kiến trúc kẻ truyền hoặc chồng rường, tạo nên sự cân đối và hài hòa về mặt thẩm mỹ. Ngày nay, nhà gỗ xưa không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là không gian sống lý tưởng, giúp gia chủ tìm lại sự thư thái, bình yên giữa cuộc sống hiện đại xô bồ.
Đặc trưng kiến trúc nhà gỗ cổ
Mỗi nếp nhà gỗ là một tác phẩm nghệ thuật, hội tụ tinh hoa của nghề mộc thủ công. Kiến trúc này có những quy chuẩn khắt khe về tỷ lệ, kích thước và kỹ thuật dựng nhà.
Kết cấu cột nhà
Hệ thống cột gỗ là bộ khung xương sống chịu lực cho toàn bộ công trình, bao gồm cột cái to tròn đứng uy nghiêm ở giữa, cột quân và cột hiên thấp dần ra phía ngoài.
Các cột này được kê trên chân tảng đá tự nhiên vững chãi, giúp thân cột cách ly với độ ẩm của nền đất để tránh mối mọt và mục ruỗng theo thời gian. Liên kết giữa các cột là hệ xà ngang, xà dọc cùng các kẻ, bẩy, tạo nên thế giằng co vững chắc mà không cần dùng đến đinh kim loại.
Mái nhà và triền mái
Mái nhà gỗ xưa được thiết kế với độ dốc lớn khoảng 68%, giúp thoát nước mưa nhanh và tạo độ thoáng mát tối đa cho nội thất. Quý gia chủ thường ưu tiên chọn lợp ngói mũi hài nung thủ công, loại ngói này qua năm tháng sẽ phủ màu rêu phong, mang lại vẻ đẹp cổ kính trầm mặc.
Triền mái chạy thẳng nhưng hếch nhẹ lên ở góc mái (tàu đao), lấy cảm hứng từ hình ảnh con thuyền lướt sóng nhẹ nhàng. Hệ kết cấu đỡ mái gồm nhiều lớp chồng lên nhau như hoành, rui, mè và gạch màn, đảm bảo không gian sống ấm áp về mùa đông và mát mẻ khi hè về.
Hoa văn chạm khắc
Nghệ thuật chạm khắc trên nhà gỗ chủ yếu sử dụng kỹ thuật đục chạm kênh bong, tạo các lớp hoa văn nổi sống động trên nền gỗ phẳng. Các vị trí như kẻ hiên, con rường, câu đầu hay cửa võng đều được người thợ thổi hồn qua từng nét đục sắc sảo, tỉ mỉ. Từng thớ gỗ vô tri bỗng chốc trở nên mềm mại, uyển chuyển đầy tính nghệ thuật.
Hệ thống hoa văn mang đậm triết lý phương Đông, phổ biến là bộ Tứ quý (Tùng – Cúc – Trúc – Mai) tượng trưng cho bốn mùa sung túc. Ngoài ra còn có họa tiết “Mai Điểu”, “Ngũ Phúc” hay Tứ linh (Long – Ly – Quy – Phượng) thể hiện quyền uy. Tất cả đều gửi gắm ước vọng của gia chủ về sự bình an, tài lộc và sự trường tồn của dòng tộc.
>> Xem thêm: Ý nghĩa cổng nhà từ đường và lưu ý khi xây dựng
Mẫu nhà gỗ xưa được ưa chuộng
Tùy thuộc vào diện tích đất, nhu cầu sinh hoạt và điều kiện tài chính, quý vị có thể cân nhắc giữa hai mẫu nhà gỗ xưa tiêu biểu dưới đây để tìm ra phương án phù hợp nhất.
Mẫu nhà gỗ 3 gian
Nhà gỗ 3 gian truyền thống có quy mô vừa phải, cân đối, thường được bố trí hệ cột vững chãi tùy theo thước tầm và nhu cầu sử dụng thực tế của gia đình. Không gian nội thất được chia thành gian chính giữa trang trọng để đặt bàn thờ, án gian, còn hai gian bên là nơi tiếp khách thân tình hoặc nghỉ ngơi cho các thành viên.
Mẫu nhà này rất linh hoạt, phù hợp với nhiều khuôn viên đất khác nhau hoặc xây kết hợp hài hòa với nhà ngang, nhà hiện đại phía sau để mở rộng tiện ích. Nhờ thiết kế gọn gàng, nhà gỗ 3 gian vừa tối ưu chi phí, thời gian thi công, vừa giữ được nét ấm cúng, trang nghiêm cần có của chốn thờ tự linh thiêng
Mẫu nhà gỗ 5 gian
Mẫu nhà gỗ 5 gian là biểu tượng của sự bề thế và hưng thịnh, thường dành cho những gia đình có khuôn viên đất rộng và muốn khẳng định vị thế dòng tộc. Kiến trúc phổ biến nhất là kiểu 3 gian 2 buồng gói, với ba gian giữa rộng rãi thông nhau tạo thành không gian mở trang trọng để thờ cúng và tiếp khách, còn hai gian đầu hồi được ngăn cách kín đáo làm phòng ngủ tiện nghi.
Điểm nhấn của ngôi nhà nằm ở hệ khung gỗ đồ sộ với 26 đến 32 cột lớn, kết hợp kỹ thuật giúp công trình vừa vững chãi vừa uyển chuyển. Nội thất được trau chuốt tỉ mỉ với các bộ cửa võng, vách đố lụa đục chạm hoa văn tinh xảo, cùng hàng hiên rộng chạy dài tạo nên không gian sống thoáng đãng, giao hòa tuyệt đối với thiên nhiên.
Ba gian chính giữa là không gian mở liên thông để thờ cúng và tiếp khách, được trang trí bằng các bộ cửa võng, hoành phi câu đối sơn son thếp vàng sang trọng. Hai gian buồng gói ở hai đầu hồi được ngăn cách kín đáo bằng vách đố lụa hoặc tường xây, dùng làm phòng ngủ hoặc kho chứa đồ tiện lợi cho sinh hoạt thường ngày.
Nhà gỗ xưa là một công trình để ở mà còn là nơi lưu giữ ký ức, nếp sống và đạo hiếu của cả một dòng tộc qua nhiều thế hệ. Nếu quý vị đang ấp ủ ý định dựng một căn nhà gỗ 3 gian hay 5 gian theo lối cổ truyền, Nhà Gỗ Phúc Lộc hay Kiến Trúc Phúc Lộc chính là đơn vị thi công uy tín, am hiểu chuẩn mực kiến trúc Bắc Bộ để đồng hành cùng quý gia chủ. Đây sẽ là khoản đầu tư lâu dài, xứng đáng để gia chủ gửi gắm tâm huyết và trao truyền lại cho con cháu mai sau.
Thông tin về nhà gỗ Phúc Lộc
Số điện thoại: 0973812666
Nhận tư vấn thiết kế: Th.s kiến trúc sư Nguyễn Huy Khiêm
Xưởng sản xuất: xã Cần Kiệm, huyện Thạch thất, Tp Hà Nội (dưới chân núi chùa Tây Phương)
>Tham khảo thêm video về nhà gỗ truyền thống Bắc Bộ
>Tham khảo thêm những dự án nhà gỗ đẹp